|
سالمندان چگونه خود را در خانه مداوا کنند
سينه پهلو يا ذات الريه (Pneumonia)
دکتر سيدطاهري
ـ تورنتو
دكتر هنري گنگ ميگويد: سينه پهلو علائمي از قبيل تب، عرق زياد،
سرفه، خلط سينه، درد سينه، سرما سرما شدن نشان نميدهد. در عوض
خود را به نحوي آشكار ميسازد كه هرگز انتظار آن را نداشته ايد.
يعني علائمي بروز ميدهد كه ممكن است به نظر برسد ربطي به اين
بيماري نداشته باشد. بعضي از افرادي كه به ذات الريه مبتلا شده
اند ناگهان اغتشاش فكري پيدا مي كنند يا اين كه كمتر از دور و
اطراف خود يا كساني كه در اطراف آنها هستند آگاه ميشوند.
عده اي ديگر از مبتلايان، احساس ضعف و خستگي ميكنند. سرعت
گرفتن تنفس، سريع شدن ضربان نبض، يا نفس تنگي نيز ممكن است از
علائم سينه پهلو يا ذات الريه به حساب آيد. عده اي از بيماران
علائمي نظير دل به هم خوردگي و اسهال كه معمولا با مشكلات روده
اي همراه باشد از خود نشان ميدهند. در حقيقت كسي كه به ذات
الريه دچار است و تمام يا بعضي از اين علائم را دارد، ممكن است
هرگز حتي يك سرفه هم نكند.
اگر اين علائم غيرمعمولي را در خود يا بستگان نزديك خود مشاهده
كرديد، بايستي حتما به پزشك مراجعه نماييد.
گرچه با كشف آنتي بيوتيك، از خطر مرگ بر اثر ابتلا به ذات
الريه كه علت عمده مرگ محسوب ميشد، در دهه 1940 كاسته شد،
معذالك همچنان اين بيماري براي افراد بخصوص سالمندان بالاي 65
سال بيماري خطرناكي محسوب شده است.
علت ابتلاي به بيماري سينه پهلو همان است كه بوده و ارتباطي به
سن ندارد. عارضه عفونت ريه ها است كه به وسيله باكتري ها،
ويروسها، يا ساير موجودات بسيار ريز زنده ايجاد ميشود. ذات
الريه بيش از 30 علت مختلف دارد، اما ذات الريه ناشي از باكتري
ها بيش از ساير انواع، معمول و رايج ميباشد. از اين نظر باكتري
كه در زمان سلامتي به طور معمولي در گلو موجود ميباشد، زماني
كه سيستم ايمني ضعيف شود در ريه ها شروع به تكثير ميكند.
درخصوص ذات الريه نوع ويروس، ويروسي در ريه جاي گرفته و شروع
به تكثير ميكند. سيستم ايمني ضعيف بدن نيز عامل خطر معمولي ذات
الريه ويروسي ميباشد.
حبابهاي ريوي در تمام انواع ذات الريه ها از چرك و فساد و
مايعي كه مانع رسيدن اكسيژن كافي به خون ميباشد، پر ميشود.
بدون وجود اكسيژن كافي در بستر خون، سلولهاي بدن نميتوانند به
درستي وظيفه خود را انجام دهند.
افسانه رايجي كه ميگويد سرماخوردگي ميتواند به ذات الريه تبديل
گردد، درست نيست. اما اين افسانه تا آن اندازه ريشه كهن و
ديرينه دارد كه دكتر بروس لف دانشيار علوم پزشكي مركز سالمندي
مركز پزشكي
Bayview
جان هاپكينز در بالتيمور، حتي نميتواند مادر خود را قانع كند
كه اين افسانه دروغ است.
مردم به علت اين كه گفته ميشود، بعضي اوقات يك بيماري منجر به
بيماري ديگري ميگردد، معتقدند كه سرماخوردگي مستقيما در به
وجود آمدن ذات الريه نقش داشته و منجر به آن ميشود. اما در
واقع سرماخوردگي مستقيما موجب پايين آمدن درجه مصونيت بدن شده
و البته وقتي كه دفاع بدن كم باشد استعداد بيشتري جهت ابتلا به
عفونت هاي ديگر از جمله ذات الريه پيدا ميشود. دكتر لف ميگويد:
هم سرماخوردگي و هم ذات الريه در فصل زمستان شايع ميباشد.
چنان چه به ذات الريه دچار شديد، به پزشك مراجعه كنيد و خود را
تحت نظر او قرار دهيد. در اين خصوص خوددرماني كردن كاري است
اشتباه و خطرناك، بخصوص براي سالمندان. لازم به يادآوري است كه
بدانيد بيماري ذات الريه بيماري خطرناكي ميباشد و غالبا منجر
به مرگ شده است.
اما مهم آنست كه به جاي درمان كردن ذات الريه، بهتر است اقدامي
معمول داريد كه از وقوع اين بيماري جلوگيري به عمل آيد. معمولا
وقتي ذات الريه پيدا ميشود كه سيستم دفاعي بدن بر اثر بيماري
ديگري ضعيف شده باشد و لذا بهتر است سيستم دفاعي بدن عليه ذات
الريه تجهيز گردد و در حد بالاي خود حفظ گردد.
اولين اقدام
خود را واكسينه نماييد
دكتر لف ميگويد: از پزشكتان درخصوص واكسن
Pneumococcal
سئوال كنيد. اين كار به حساب درمانهاي خانگي نمي آيد، اما از
نظر جدي بودن خطر ذات الريه، نبايد در مورد اين نوع پيشگيري
سهل انگاري به خرج داده شود.
اين واكسن كه شما را در برابر فشارهاي مسلم ذات الريه ناشي از
باكتري حفظ ميكند، وسيله مركز كنترل بيماريها براي افراد بالاي
65 سال، بيماراني كه بيماري مزمن دارند، يا به جهت ضعيف بودن
سيستم ايمني بدن در خطر عفونت قرار دارند، توصيه شده است.
عليرغم توصيه، فقط 28 درصد از افراد بالاي 65 سال از واكسن ذات
الريه استفاده كرده اند. در مطالعه اي كه به وسيله مركز كنترل
بيماريها (CDC)
در يكي از خانه هاي سالمندان اكلاهما انجام گرفته، معلوم شده
كه واكسن ميتوانسته از مرگ سه نفر بيمار ذات الريه اي در آن
مركز جلوگيري كند، ولي سه بيمار مركز مذكور به علت عدم استفاده
از واكسن فوت كرده اند. بنابر اين اگر 65 سال سن داريد و 5 سال
از تاريخ آخرين تزريق واكسن تان ميگذرد، مجددا خود را واكسينه
كنيد.
تصور نكنيد چون خود را واكسينه كرده ايد ديگر به ذات الريه
دچار نخواهيد شد. دكتر گنگ ميگويد: با وجود تزريق واكسن باز هم
ممكن است به ذات الريه مبتلا شويد، زيرا باكتريها و ويروسهايي
هستند كه واكسن روي آنها اثر ندارد و لذا اگر آن نوع باكتريها
در وجودتان باشد احتمال دچار شدن به اين بيماري وجود دارد. با
اين ترتيب چنان چه ترديد داريد كه به ذات الريه مبتلا هستيد،
حتي اگر خود را هم واكسينه كرده ايد، بايستي به پزشك مراجعه
كنيد.
راه هاي عاقلانه ديگر
در زمستان ويتامين
C
بخوريد
دكتر ديريدر اكانر به تمام بيماران سالخورده اش كه به نظر
ميرسيد قسمت بالاي دستگاه تنفسي شان آسيب پذير بوده و از اين
نظر مشكل دارند و در فصل زمستان از مقدار زيادتري از ويتامين
هاي C
استفاده ميكنند توصيه ميكند: اولا مقدار ويتامين
C
بر حسب نياز ميتواند بين 1000 تا 3000 ميليگرم باشد و ثانيا
اين مقدار ويتامين
C
علاوه بر مقدار ويتامين
C
است كه از غذاهايي نظير براكلي، كلم كوچك بروكسل، فلفل سبز،
فلفل قرمز، سيب زميني شيرين و مركبات، گرفته ميشود.
دكتر اكانر ميگويد: ويتامين
C
براي حفظ سيستم ايمني سالم لازم ميباشد. او ميگويد: مطالعات
نشان داده است كه ويتامين
C
به سالمنداني كه مشكل شديد تنفسي دارند كمك كرده است. مصرف
زياد ويتامين
C
ممكن است در بعضي از افراد ايجاد اسهال كند، لذا به اندازه اي
ويتامين C
مصرف كنيد كه دريابيد براي شما مشكلي به وجود نميآيد.
به تقويت سيستم مصونيتي بپردازيد
دكتر اكانور ميگويد: مطمئن شويد كه مولتي ويتامين روزانه تان
داراي 15 ميليگرم روي باشد. اين ماده معدني پيوسته از طريق
رژيم غذايي در بدن سالمندان جذب نميشود، و بعضي از آنها را
دچار ضعف و ناتواني ميكند. سلولهاي سيستم مصونيتي آنقدر به روي
وابسته هستند كه نميتوانند بدون آن، عليه عفونت بجنگند. روي را
ميتوان در انواع گوشت، گوشت پرندگان، تخم مرغ، مواد لبني، و
نوعي از خوراكيهاي دريايي (Oyster)
پيدا كرد.
هرچه سريعتر سوپي كه مصونيت را تقويت كند تهيه نماييد
سوپ سبزي درست كرده و سپس فلفل قرمز، كدوي زمستاني (Winter
Sqwash)،
هويج، سير، پياز و هر نوع سبزي رنگين ديگري به آن اضافه كنيد.
دكتر اكانر توصيه ميكند: در فصل زمستان بخصوص وقتي كه بيمار
ميشويد، اين غذاي خوشمزه را كرارا تهيه كنيد. او اين سوپ را با
اعتبار اهميت نقشي كه
Beta Carotene
و ساير
Carotenaid
ها در بالا بردن كار سيستم مصونيتي ايفا ميكنند، سوپ
Carotene
ناميده است.
Carotenaid
ها بخصوص در سبزيجات با رنگ روشن و شفاف مانند هويج و كدو وجود
دارند. دكتر اكانور ميگويد: بهتر است
Carotenaid
ها را از غذا گرفت، زيرا كاراتونيدهاي طبيعي بهتر جذب شده و
بهتر از مكمل هاي صنعتي وظايف خود را انجام ميدهند.
چشم ها و دهان خود را آبكي نماييد
دكتر اكانر در زمان زمستان مردم را تشويق ميكند آشپزي را با
مقدار زيادي سير و پياز به انجام برسانند. او ميگويد: اين دو
ماده غذايي داراي مواد آنتي بيوتيكي و ضد ويروسي هستند، لذا
قادرند به سيستم مصونيتي كمك نموده و با سينه پهلوي ويروسي و
باكتريايي مبارزه كنند. سير و پياز را ميتوان در تمام غذاها از
سيب زميني پخته له شده (Mashed
Potatoes)
تا گوشت يا ماهي مصرف نمود، و بخصوص آنها براي تهيه سوپ بسيار
مفيدند.
از حركت پاها بهره ببريد
روزانه نيم ساعت تا يا يك ساعت با سرعت قدم بزنيد. گرچه تضمين
نشده است قدم زدن روزانه مانع وقوع ذات الريه ميشود، ولي اين
نوع قدم زدن ممكن است از آن جلوگيري كند. دكتر اكانر ميگويد:
ورزش منظم موجب خوب كار كردن سيستم مصونيتي ميگردد.
اگر ترجيح ميدهيد فعاليت ديگري مثل دوچرخه سواري، يا شنا كنيد،
آن را انجام بدهيد و لذت ببريد. هر ورزش روزانه يا منظم سيستم
مصونيتي شما را قوي نگه ميدارد. ساير فعاليتها مانند يوگا نيز
توصيه ميشود.
بر مصرف دارو نظارت كنيد
پزشكان براي مداواي سينه پهلو يا ذات الريه ناشي از باكتريها،
آنتي بيوتيك تجويز ميكنند. دكتر
leff
دانشيار علوم پزشكي مركز سالمندان مركز پزشكي
Bayview
جان هاپكينز در بالتيمور ميگويد: بعضي از افراد به نوع معيني
از آنتي بيوتيك ها حساسيت دارند، لذا چنانچه به آنتي بيوتيكي
حساسيت داريد، قبلا با پزشكتان صحبت كنيد. همچنين، قبل از آنكه
آنتي بيوتيك ها را با داروهاي ضد خون بستگي نظير "وازفارين" و
"كومادين" با هم مصرف كنيد، با پزشكتان مشورت نماييد. اگر آنتي
بيوتيك براي شما تجويز شود، حتما تمام داروهاي تجويز شده را
بخوريد.
چه موقع بايستي به پزشك مراجعه نمود؟
دكتر بروس لف ميگويد: علائم ذات الريه در بين سالمندان با
علائم آن در بين جوان ترها غالبا با هم اختلاف دارند. بنابر
اين علائمي كه بايد ملاحظه شود و درباره آنها با پزشك مشورت
شود شامل موارد زير ميباشند:
ــ سرفه (بخصوص اگر توام با خلط سينه و ضعف بدني باشد)
ــ تب
ــ نفس تنگي
ــ اغتشاشات فكري .
|
