مسعود صديقيان ــ تورنتو

msadighian@canada.com

تا چند سال پيش طراحي صفحات اينترنت فقط يك تخصص لازم داشت و آن دانستن طرز نگارش زبان HTML بود. در ابتدا اين زبان جهت نگارش متن و نوشته هاي ابتدايي كه كارايي آن بسيار كمتر از ماشين تحرير بود به كار مي‌رفت. پس از مدتي برنامه نويسان توانستند متن را در وسط خط بنويسند، نوشته را در اطراف تصوير قرار دهند و حاشيه چپ و راست را تنظيم كنند و يا آن را به حركت در آورده و در داخل جدول قرار دهند. پيشرفت همچنان ادامه داشت و هر روز با اضافه شدن كدهايي كه Tag نام گرفت اينترنت با ويژگي و چهره‌ جديدي به بازديد كنندگان عرضه ‌شد.

پس از آن DHTML و JavaScript پا به صحنه گذاشت ولي هنوز برنامه نويسان مجبور بودند تمام صفحات اينترنت را خط به خط با کدهاي مخصوص تهيه کنند. اکنون با ابزارهايي که در دسترس همگان قرار دارد نشر صفحات اينترنت با سهولت بيشتري انجام مي‌شود.

1 ــ مرحله‌ پيش طراحي PreــConstruction  

مهمترين بخش مرحله پيش طراحي در صفحات اينترنت سيستم گشت زني يا Navigation System، نامگذاري و قرار دادن نام سايت در ايستگاهها و موتورهاي جستجوست که از اهميت فراواني برخوردار است. گشت زني در واقع به آن بخش از طراحي گرافيکي وبسايت اطلاق مي‌شود که طراح قبل از شروع کار تعداد و ابعاد صفحات، رنگهاي زمينه، نوع خط و ترکيب کلي عکسها و تصاوير را در ذهن خود مجسم کرده و يا آن را بر روي کاغذ رسم و سپس شروع به خلق آن کند.

اولين صفحه اينترنت Home Page نام دارد؛ اين بخش همان جايي است که پس از تايپ آدرس سايت در نمايشگرهاي اينترنت ديده خواهد شد. صفحه اول نقش تعيين کننده ‌اي در سرنوشت و محبوبيت سايت بازي خواهد کرد. صفحه نخست بايد به نحوي طراحي شود که صفحات فرعي  و بعدي از آن قابل دسترسي باشند به صورتي که هيچگاه ارتباط با صفحه اول و ديگر صفحات قطع نشود.

ابزارهاي طراحي

ادوبي فتوشاپ Adobe Photoshop

بدون شک هر طراح صفحات اينترنت به گونه ‌اي نرم ‌افزار ادوبي فتوشاپ را مورد استفاده قرار داده است. فتوشاپ در بين نرم ‌افزارهاي اديت و رتوش عکس بدون رقيب است و کمتر تصويري يافت خواهد شد که آثار جلوه‌ هاي ويژه فتوشاپ در آن ديده نشود. از محاسن فتوشاپ تنظيم رنگ و سايه، روشني و تاريکي تصوير، کنترل کيفيت، تغيير اندازه، قرار دادن فيلترهاي گوناگون و به کارگيري جلوه ‌هاي هنري در عکسهاست. کار کردن در کانال‌ها و لايه‌ هاي مختلف، تصحيح مقدار درجات روشني و تاري نور از امتيازات غير قابل رقابت فتوشاپ است. آخرين نسخه ‌هاي فتوشاپ مي‌توانند تصاوير را به صورت حرفه‌ اي آماده کرده و سپس به اينترنت ارسال کنند. توانايي فتوشاپ در کمپرس کردن عکسها در فرمت گيف GIF و جي‌پگ JPG و ثابت نگاهداشتن رنگهاي اصلي مورد نظر طراح غير قابل انکار است. اکنون مشخص شده که طراحي و ديزاين صفحات خوب اينترنت بدون استفاده از امکانات فتوشاپ غير ممکن به نظر مي‌آيد. نسخه کامل فتوشاپ در حدود 900 دلار به فروش مي‌رسد.

مکروميديا فلش Macromedia Flash 

ادوبي الستريتور Adobe Illustrator 

2 ــ مرحله‌ طراحي Construction 

مکرو ميديا دريم ويوور Macromedia Dreamweaver

کارکردن با دريم ويوور با ابزاري که در اختيار طراحان قرار داده هيجان فراواني را در بين آنان ايجاد کرده است. دريم ويوور در واقع به کساني که تجربه ‌اي در نگارش کدهاي اينترنت ندارند کمک مي‌کند تا با استفاده از ماوس بتوانند صفحات اينترنت را کدگذاري کنند.

حداقل 10 نرم ‌افزار مختلف در بازار وجود دارد که با آن مي‌توان وبسايت ساخت ولي علت محبوبيت دريم ويوور هماهنگي آن نه تنها با کدهاي HTML بلکه با زبان برنامه نويسي جاوا و اضافات آن JavaScript Codes است. با دريم ويوور مي‌توان با کمترين تجربه هر نوع ويديو، موسيقي، عکس، اشکال 3 بعدي متحرک و فايل‌هاي فلش را در اينترنت قرار داد. کساني که در سالهاي گذشته با تحمل مشکلات به فراگيري زبانهاي برنامه نويسي اينترنت پرداخته ‌اند اکنون خود را درمقابل نرم ‌افزار هوشمندي مي‌بينند که به هر کس اجازه مي‌دهد تا با فشار دادن دکمه ماوس خطوط و کدهاي جاوا را بنويسد.

دريم ويوور به يک گروه بيش از ديگران خدمت کرده است؛ آنان هنرمنداني هستند که مي‌توانستند آثار هنري بيافرينند ولي در بخش برنامه نويسي و تکنيک ساخت وبسايت دچار مشکل بودند. اين دسته از هنرمندان حالا با دستهاي باز و فارغ از نگراني‌هاي نگارش کدهاي HTML و JAVA باخريد دريم ويوور به بهاي تقريبي 350 دلار به خلق و نشر سايت‌هاي جالب، ديدني و زيبا در اينترنت پرداخته ‌اند.

سو ويش Swish

بيش از نيمي از وبسايت‌هايي كه در آنها متون و تصاوير داراي حركت هستند با سو ويش ساخته شده ‌اند. سو ويش از اولين نرم افزارهايي بود كه توانست براي نوشته ‌هايي كه در اينترنت قرار داده مي‌شوند جلوه ‌هاي ويژه طراحي كند. در حال حاضر با آخرين نسخه سو ويش مي‌توان فايل‌ها را در فرمت فايل‌هاي فلش بايگاني و در اينترنت قرار داد. استفاده از سو ويش بسيار آسان است و نيار چنداني به آموزش ندارد و هر كس با چند ساعت كار با طرز استفاده از آن آشنا مي‌شود. اگر چه در سو ويش ابزارهاي ترسيم اشكال هم قرار داده شده است ولي به دليل ماهيت برنامه از آنها به ندرت استفاده مي‌شود. در انيميشن‌هايي كه با سو ويش طراحي مي‌شوند قابل صداگذاري و استفاده از انواع موزيک است و به دليل قابليت ويرايش بر اساس فريم (مانند فيلم) شروع و خاتمه صدا و موزيك قابل كنترل است. برنامه آزمايشي و رايگان سو ويش به مدت 15 روز از سايت www.swishzone.com دانلود مي‌شود. بهاي سو ويش 99 دلار است.

دي‌ببيلايزر Debabelizer

اين نرم ‌افزار كاملا با فتوشاپ هماهنگي دارد و عكسهاي اديت شده را در فرمت اينترنت بايگاني كرده و آنها را آماده ارسال به شبكه جهاني مي‌كند. از محاسن دي‌ببيلايزر كاهش رنگها به 216 است به صورتي كه به شفافيت و رنگهاي واقعي صدمه ‌اي وارد نمي‌كند. استفاده از 216 رنگ در اين برنامه زمان انتقال فايل از شبكه به كامپيوترهاي بازديد كنندگان را به حداقل كاهش مي‌دهد.

از ديگر نرم ‌افزارهاي طراحي صفحات اينترنت مي‌توان به ادوبي گو لايو Adobe GoLive مخصوص كامپيوترهاي مكينتاش، فرانت پيج FrontPage، کولد فيوژن Cold Fusion و هوم سايت Home Site اشاره كرد.

3 ــ مرحله‌ پس طراحي PostــConstruction 

پس از اتمام طراحي صفحات، تايپ متن و قرار دادن عكس، ويديو، فيلم، انيميشن و موسيقي نوبت آزمايش و ارسال آنها به شبكه جهاني است. در اين مرحله بهتر است تا سايت آماده شده را به شخصي كه در طراحي اينترنت تخصص دارد و يا در امور هنري صاحب نظر است نشان داد. نوشته‌ ها بايد مجددا با دقت خوانده شده و اشتباهات و ايرادات املايي و انشايي آن رفع گردد. موضوعي كه معمولا در اين مرحله فراموش مي‌شود مشاهده سايت در نمايشگرها و مانيتورهاي مختلف است. اگر سايتي با مانيتور 17 اينچ و مايكروسافت اكسپلورر طراحي شده باشد و بازديد كننده ‌اي آن را با مانيتور 14 اينچ و مرورگر نت ‌اسكيپ مشاهده كند متوجه تفاوت فاحشي در سايت خواهد شد.